به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «آناج»، پروژه اتوبان ولایت تبریز یکی از بزرگترین پروژههای راهسازی و توسعه زیرساختی شهری در شرق تبریز است که هدف آن ایجاد یک شریان ارتباطی مهم از منطقه شهرک نصر تا جاده اهر است.
پروژه از حدود سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۵) در قالب مطالعات و اجرای فازهای مختلف آغاز شد تا ضمن کاهش بار ترافیکی شرق تبریز، دسترسی به محورهای اصلی را تسهیل کرده و از منظر پدافند غیرعامل نیز اهمیت داشته باشد.
طبق بحثوبررسیهای سیصدوهشتمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر تبریز، اعضای شورا به بررسی لایحه اصلاحی مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۱ شهرداری تبریز پرداختند. این لایحه که پیرو لایحه مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۳ بود با هدف تجویز عقد متمم برای قرارداد با قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء جهت تسریع روند اجرایی پروژه مطالعه، طراحی و احداث اتوبان ولایت و تکمیل کارهای باقیمانده است.
مسیر کمربندی و توسعهای در شرق تبریز
فاز اول پروژه تکمیل شده یا در مراحل پایانی است؛ فاز دوم حدود ۷۳٪ پیشرفت فیزیکی داشته و برای اتمام کامل پروژه برآورد هزینه بالغ بر ۳۴۰۰ میلیارد تومان اعلام شده است.
اتوبان ولایت بهعنوان یک مسیر کمربندی و توسعهای در شرق تبریز تعریف شده که از شهرک نصر شروع شده و به تقاطع آرپا درهسی (جاده اهر) وصل میشود. این مسیر علاوه بر نقش ترافیکی، در حوزه شهری نیز برای توسعه مناطق شرقی شهر و کاهش بنبستهای حملونقلی اهمیت دارد.
مطالعات و اجرای اولیه پروژه از سال ۱۳۹۳ با هدف توسعه محور شرق و افزایش ظرفیت ترافیکی آغاز شد. عملیات خاکبرداری مسیر نیز در محدوده منطقه ۵ تبریز انجام شده و شامل پلهای متعدد از جمله پل پاسداران، دوکمال و توسعه دوکمال است.
دنده کُند پروژه با ترک تشریفات!
در سالهای اخیر پیشرفت فیزیکی در حدود ۵۰ تا ۷۳ درصد گزارش شده که نشان از کندی و طولانی شدن اجرای پروژه دارد. بر اساس گزارشها ۳۴۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل کل فازها پیشبینی شده و پروژه تاکنون میلیاردها تومان (حدود ۱۰۰۰ میلیارد) هزینه شده اما به اتمام نرسیده است.
چنانکه روحالله رشیدی درباره ابهامات مدتزمان قرارداد و شرایط اجرایی مطرح شده، گفته است: «قرارداد اولیه ۲۴ ماهه بوده و در لایحه اصلاحی بر بدون الزام به اجرای ترک تشریفات مناقصه تأکید شده است. لازم است مشخص شود قیمت تمامشده پروژه با فهرست بهای ۱۳۹۲ چقدر است.»
صرف ۴۰٪ بودجه عمرانی منطقه ۵ شهرداری تبریز برای اتوبان ولایت
رشیدی تصریح کرده است: «عملکرد عمرانی منطقه پنج در ۹ ماهه حوالی ۱۲۰۰ میلیارد تومان بود و بودجه مصوب اتوبان ولایت در ۱۴۰۴ حدود ۱۵۲ میلیارد تومان بود و عملکرد ۹ ماهه این منطقه در این پروژه ۴۳۷ میلیارد تومان است که چیزی نزدیک به ۴۰ درصد عملکرد عمرانی منطقه پنج را این پروژه به خود اختصاص میدهد.»
داود امیرحقیان، نائب رئیس شورای شهر تبریز تاکید کرده است: «قرار بود پروژه تا دو سال تمام خواهد شد ولی حدود ۷۳ درصد در فاز دو و ۳۷ درصد در فاز سه پیشرفت داریم.»
چالشهای جدی اجرایی و مدیریتی
البته حاشیه پررنگتر از متن جلسه اخیر شورای اسلامی شهر تبریز، چالشهای جدی اجرایی و مدیریتی پروژه است که شامل تغییرات در طراحی و مطالعات، تامین مالی و قرارداد و شفافیت عملکرد میشود.
چنانکه اعضای شورای شهر خواستار ارائه گزارش کامل تغییرات طراحی و مطالعات از ابتدا تا امروز شدهاند تا مشخص شود چه اصلاحاتی نسبت به طرح اولیه صورت گرفته و آیا این تغییرات مبتنی بر کار کارشناسی بوده است یا خیر.
اعضای شورا خواستار شفافیت در پیمانسپاری، مبلغ قرارداد و زمانبندی تکمیل هستند، از جمله اینکه رقم واقعی پروژه با فهرستبهای سالهای گذشته چقدر است؟ آیا مجموعه کارها با قرارداد متمم فعلی تا پایان سال ۱۴۰۸ تکمیل میشود؟ و اینکه قراردادها باید به شورا برسد تا موضوع تضمین زمان پایان و هزینه واقعی آن مشخص شود.
همچنین بحث شده که ترک تشریفات مناقصه برای قرارگاه خاتمالانبیاء با چه توجیه فنی و مالی انجام شده است. اعضای شورا تأکید کردهاند که گزارش کامل پیشرفت ریالی و فیزیکی باید ارائه شود و جامعه شهری نیز از واقعیت مالی پروژه مطلع گردد.
پروژه ۳ ساله ۱۳ سال طول کشید
بهطور مثال علیرضا نوای باغبان، رئیس کمیسیون برنامهوبودجه ضمن تاکید بر لزوم تنویر افکار عمومی و شورای شهر از واقعیت مالی پروژه، یادآور شده است: «انتظار میرود علت تأخیر پروژه و تغییرات طراحی و اضافه شدن آیتمهای جدید نیز توضیح داده شود، زیرا پروژهای که قرار بود در سه سال تکمیل شود، بیش از ۱۳ سال طول کشیده است. کار سخت و سنگینی است این پروژه و مردم نیز باید مطلع شوند.»
چرا باید بهموقع تمام نشود؟
احد صادقی نیز از فعالیتهای موسسه عاشورا قدردانی کرده و گفته است: «این موسسه را همکار شهرداری دانسته کنار خود میبینیم ولی قرارداد اولیه سه ساله با مبلغی بسته شده بود که اگر این مبلغ تزریق و تامین میشد تا سه سال تمام میشد، اما سالهای اولیه تا آن سه سال اینجا در گزارشی که ارائه شد چنین بهنظر میآید که در آن سه سال به میزان قرارداد که برآورد شده بود تامین مالی اتفاق افتاده است.»
وی با طرح این سوال که «اگر فهرستبهای قرارداد، زمان اجرا و تامین مالی به صورت صحیح اتفاق افتاده است چرا باید بهموقع تمام نشود؟»، افزوده است: «چرا با وجود تزریق مالی اولیه، پروژه به موقع تکمیل نشده است. سه سال قرارداد با مبلغ صد میلیارد تومان تامین مالی آن در سه سال چهقدر بوده است؟ اگر به میزان قرارداد بود چرا تمام نشده است؟»
چرا باید با ترک تشریفات موافقت کنیم؟
خزانهدار شورای شهر تبریز خاطرنشان کرده است: «ما با درخواست ترک تشریفات نسبت به موسسه عاشورا مواجه هستیم؛ بنابر گفتهها، مزیت نسبی قرارگاه از لحاظ فنی و مالی این است که نقدی و غیرنقدی کار میکنند و منتظر منابع مالی نیستند؛ پس چرا این بحث مشهود نیست و وقتی پول نیست کار انجام نشده و این تعدیل به نفع طرف قرارداد تمام شده است.»
وی یادآور شده است: «اگر مزیت نسبی این است ما آن را نمیبینیم و چرا باید با ترک تشریفات موافقت کنیم نسبت به قرارگاه خاتمالانبیاء؛ آخرین نکته این که ما دو ساله برای متمم آوردهایم و میگوییم ۸۴ میلیارد با تعدیلات؛ عدد آن نزدیک به ۱۵۰۰ میلیارد و دو ساله اعضای شورا اگر بودجه پیشبینی کنند و تامین مالی نقدی و غیرنقدی اتفاق بیفتد باید تمام شود ولی خب مگر این پروژه میتواند به لحاظ فنی و امکان اجرای مسئله اصلا امکانپذیر است؟»
۱.۸ همت تا پایانِ مسیر
یعقوب هوشیار، شهردار تبریز نیز در این جلسه اذعان کرده است: «پروژه اتوبان ولایت در سه فاز با اعتبار ۳۴ هزار میلیارد ریال اجرا می شود که فاز یک این پروژه شامل روگذر پاسداران و مسیر خیابان استاندارد به اتمام رسیده و فاز دوم آن نیز در حدفاصل ابتدای پاسداران تا اراضی مصلی در دست اجراست.»
وی گفته است: «اجرای این پروژه پس از وقوع زلزله ورزقان در سال ۱۳۹۱ با هدف خروج شرق تبریز از بنبست ترافیکی از سال ۱۳۹۲ در دستور کار مدیریت شهری قرار گرفته است.»
شهردار تبریز افزوده است: «این پروژه به طول هفت کیلومتر اجرا می شود که تاکنون ۱۸ هزار میلیارد ریال برای اجرای آن هزینه شده و در صورت رفع موانع موجود و مشکل معارضان این طرح و تزریق حدود ۱۸ هزار میلیارد ریالی دیگر به آن، به بهره برداری می رسد.»
معارضان و بدهیها؛ مشکلی اصلی پروژه با قولِ یکساله هوشیار
هوشیار، با تاکید بر اینکه اجرای این پروژه با وجود مشکلات موجود و معارضان، بدهی به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا به عنوان پیمانکار و محدودیتهای کمیسیون ماده ۵ در جریان است، ادامه داده است: «این موانع و مشکلات روند اجرای پروژه را کند کرده ولی اجرای آن متوقف نشده است.»
شهردار تبریز گفته است: «با همت قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا و مجموعه شهرداری، میتوان این پروژه را در یک سال آینده تا سهراهی اهر اجرا کرد و اتصال آن به بزرگراه پیامبر اعظم (ص) نقش بسزایی در بهبود شبکه ترافیکی شرق تبریز ایفا خواهد کرد.»
اتوبانی با ۳ اثرِ مهم…
اتوبانی همچون ولایت میتواند اثرات مهمی در سه حوزه کاهش بار ترافیکی در شرق تبریز، تسریع دسترسی به جادههای بین شهری (بهخصوص جاده اهر)، که برای حملونقل و تجارت مهم است و افزایش امنیت جادهای و پدافند غیرعامل در شبکه حملونقل شهری.
پروژههایی در مقیاس بالا اغلب با پیچیدگیهای طراحی، تامین مالی و اجرایی همراه هستند که در این پروژه نیز مشاهده میشود. طولانی شدن اجرا به بیش از یک دهه میتواند نشاندهنده تغییرات در مطالعات اولیه، ضعف تامین بهموقع منابع، چالشهای پیمانسپاری میتواند باد.
با سابقه اما گنگ و کُند!
به عبارتی پروژه اتوبان ولایت تبریز یک پروژه مهم زیرساختی با پتانسیل کاهش ترافیک و توسعه شهری است که با وجود سابقه طولانی، هنوز کامل نشده و با چالشهای مالی و اجرایی مواجه است؛ شورا و شهرداری در تلاشاند تا با شفافیت بیشتر، گزارشهای دقیقتر و تضمینهای قراردادی وضعیت را روشن کنند و اکنون مرحلهای است که نیاز به بازنگری در طراحی، بودجه و مدیریت پروژه دارد که میتواند سرنوشت آن را تعیین کند.
چنانکه ذکر شده در این جلسه، لایحه شهرداری تبریز مبنی بر انعقاد متمم قرارداد مطالعاتی و طراحی پروژه اتوبان ولایت به ارزش ۸۳۰ میلیارد ریال بر اساس مبنای محاسباتی سال ۱۳۹۲، به تصویب شورای اسلامی شهر رسید. اما باید دید آیا این اتوبان تا دو سال آتی به بهرهبرداری خواهد رسید؟
انتهای خبر/