به گزارش آناج ، استانداری امروز آذربایجان شرقی و در کنارش فرمانداری و مجموعه بانک ملی مرکزی ،همگی در اراضی بسیار وسیع مرکز شهر که قبلا عالی قاپو یا شمس العماره نام داشت ساخته شده اند. در کتاب آثارباستانی آذربایجان دراین مورد چنین آمده است:

در محل کنونی استانداری عمارت چهار طبقه زیبایی بود باکلاه فرنگی بلندی که آن را شمس العماره می گفتند. این بنارا نجفقلی خان پسرمرتضی قلی خان دنبلی ساخته بود. درآن هنگام این عمارت را (عالی قاپو) می گفتند. در زمان عباس میرزا نایب السلطنه مقر ولیعهد فتحعلی شاه شد و نام آن به عالی قاپو مبدل گشت. هنگام ولیعهدی ناصرالدین میرزا به تقلید ازکاخ شمس العماره تهران نام شمس العماره گرفت. درزمان مظفرالدین شاه تعمیرات کلی و اساسی درآن به عمل آمد و درپشت آن یعنی قسمت شمال باغ عالی قاپو، عمارت حرمخانه احداث گردید. درزمان اقتدار حکومت قاجار صحن و محیط باغ عالی قاپو در روزعاشورا محل عزاداری دسته جات قمه زن وسینه زن بود که ازطرف ولیعهد به دسته باشی ها، طاقه شال انعام می دادند و مرحوم استاد فقید ابوالحسن خان اقبال آذر در مراسم شبیه خوانی ماه محرم دراین محوطه هنرنمایی بی نظیری ازخود نشان می داد.

   پس از انقراض سلسله قاجار مجموعه شمس العماره مقر والی و استاندارآذربایجان شد. درسال1312 شمسی هنگام استانداری ادیب السلطنه سمیعی دراین کاخ آتش افتاد و قبه و قسمت فوقانی آن که شاهکاری از هنرمعماری دوره زندیه و قاجاریه محسوب می شد ازبین رفت. گویی این آتش درجان مردم افتاده بود، فردای آن روز ترانه و تصنیف حزن انگیز ساختند به این مضمون:

الین ده  لاله گئتمه خیاله                               اوت توتوب یانوب شمس العماره

ترجمه: در دستت لاله ،به فکرمرو ،آتش گرفته سوخته شمس العماره.

   این تصنیف سال ها بر سر زبان عوام بود و به ادیب السلطنه سمیعی استاندار وقت تهمت می زدند که خود عمدا این کار راکرده.

   عده ای از محققان عقیده دارند که عالی قاپو اصفهان را از روی نقشه عمارت عالی قاپو تبریز ساختند، زیرا این عمارت قبلا در زمان شاه عباس اول نیز وجود داشت.

   در سال1313 بقیه کاخ در اثرجریان سیل وحشتناک، قسمتی از عمارت مزبور خسارت فراوان دید و بقیه و بخشی از اتاق های آن فرو ریخت و سرانجام باقی مانده عمارت و اتاق های آینه کاری شده و نقاشی شده در سال 1326 هنگام استانداری علی منصور به کلی تخریب و در جای آن ساختمان جدید استانداری بنا شد که درسال1333 شمسی عملیات ساختمانی آن پایان یافت. در این ایام تمام درختان بلند و کهنسال و بی نظیر عالی قاپو نیز در هنگام تجدید بنا قطع گردید. علی منصور نیز مانند ادیب السلطنه سمیعی به اتهام انهدام یک بنای زیبای تاریخی در بین مردم موردسرزنش و انتقاد قرار گرفت.

   بعد در بخش غربی عالی قاپو یا استانداری امروزی تشکیلات معظم بانک ملی ایران شعبه مرکز تبریز احداث شد. درسال 1348نیزعمارت حرمخانه درشمال شرقی استانداری تخریب و عمارت امروزی فرمانداری بناشد.

   باید یاداوری کرد که چرا این عمارت تاریخی باشکوه تبریز را عالی قاپو می گفتند ؟

1- در زمان حکومت دودمان صفویه در رقابت با دولت عثمانی که مقرحکومت آن هارا (باب عالی) می گفتند شاهان صفوی هم دستور دادند مقر و عمارت حکومتی خود درتبریز و سپس در اصفهان به نام ((عالی قاپو)) نامیده شود.

2- عده ای هم بر این عقیده اندکه عالی قاپو در اصل (آلاقاپو) به معنای درب رنگی(درب قرمز) بوده ،زیرا (آلا) در ترکی به معنای قرمز است.

منبع : شهر من تبریز  نوشته بهروز خاماچی